Τη δεκαετία του 50 το Αρκαλοχώρι ήταν ένα κεφαλοχώρι με μεγάλη κίνηση, ήταν και συγκοινωνιακός κόμβος διότι πέρναγαν απο εκεί όλα τα λεωφορεία που συνέδεαν το Ηράκλειο με τα χωριά του κεντρικού και ανατολικού Μονοφατσίου οπως και όλα τα χωριά της Βιάννου. Ειχε λοιπόν απο τότε μια δυναμική το χωριό. Ομως δεν ήταν πρωτεύουσα μιας επαρχίας, ώστε να υπάρχουν κάποιες αρχές ή υπηρεσίες της τότε εποχής. Ετσι λοιπόν το Αρκαλοχώρι είχε μια καλύτερη εμπορική δυναμική σε σχέσει με τον Πύργο, Καστέλλι και Βιάννο, αλλά, δεν είχε γυμνάσιο, συμβολαιογραφείο, δικαστικές αρχές κτλ. Εδώ θα προσπαθήσω να περιγράψω την ίδρυση του γυμνασίου οπως εγώ την είχα αντιληφθεί, μιας και την είχα ζήσει αρκετά έντονα λόγω του οτι ο πατέρας μου ήταν απο τους πρωτεργάτες της ίδρυσης του και συνεχώς ακουγα συζητήσεις σχετικές, στο σπίτι μας, στο μαγαζί μας, ή σε άλλες κοινωνικές συναντήσεις. Μέχρι τότε οποιος ήθελε να στείλει το παιδί του στo Γυμνάσιο επρεπε να το έστελνε στo Καστέλλι, στη Βιάννο, στο Πύργο ή στο Ηράκλειο. Απο το Αρκαλοχώρι προτιμούσαν το Ηράκλειο γιατί υπήρχε καλύτερη συγκοινωνία και διότι υπήρχε και η φήμη της πρωτεύουσς. Οποιοι απο το Αρκαλοχώρι είχαν τελειώσει γυμνάσιο το εχαν τελειώσει στο Ηράκλειο. Νοίκιαζαν λοιπόν κάποιο δωμάτιο έμεναν μόνοι τους ή με παρέα και πήγαιναν στο γυμνάσιο. Και οσοι πήγαιναν διάβαζαν ήταν επιμελείς γιατί ζούσαν πραγματικά με το υστέρημα των γονέων τους. Αν δεν πήγαιναν καλά η εναλλακτική λύση ήταν να γυρίσουν στο χωριό και οι περισσότεροι να ασχοληθούν με τα αγροτικά. Τα περισσότερα παιδιά, τότε, που τελείωναν το γυμνάσιο συνέχιζαν και στο πανεπιστήμιο. Στίς αρχές του 50 το Αρκαλοχώρι είχε αρχίσει να ανασυντάσεται απο τους πολέμους και στην κοινωνία τουμπαίναν σιγά σιγά τα προβλήματα της ανάπτυξης. Ετσι ήλθε και το θέμα του γυμνασίου. Συζητήσεις μεταξύ των κατοίκων, επιτροπές, συναντήσεις με πολιτικούς, νομάρχες, παράγοντες, υποσχέσεις και τα συναφή. Σε όλες αυτές τις κινήσεις πρωτοστατούσε ο πατέρας μου. Μαζί του και ο γιατρός ο Κουτεντάκης που ήταν και πρόεδρος της κοινότητας, ο Κωστής ο Κανιαδάκης, ο Γιώργος ο Μεταξάκης, και πολλοί άλλοι που δεν τους θυμούμαι. Στο τέλος μετά απο πολλά τρεξίματα και κουβέντες και αντεγκλίσεις κατόρθωσαν να πάρουν άδεια ίδρυσης καί λειτουργίας του Κοινοτικού Γυμνασίου Αρκαλοχωρίου και να λειτουργήσει το έτος 1954-1955. Για να χρηματοδοτηθεί αυτό το εγχείρημα εκτός απο τα λίγα χρήματα της κοινότητος, οι πρωτεργάτες διοργάνονταν εράνους, κάλαντα και χοροεσπερίδες υπέρ της ίδρυσης του γυμνασίου. Δεν θυμάμαι να υπήρξαν χρηματα απο κάπου αλλού. Πιθανόν. Ετσι τον Σεπτέμβριο 1954 ανοιξε το γυμνάσιο με μία τάξη μόνο, την πρώτη, και κάθε επόμενο χρόνο θα προστίθετο ή επομένη. Ετσι σε 6 χρόνια θα ήταν πλήρες. Το πρώτο κτίριο οπου στεγάστηκε ήταν σε ένα σπίτι του Αλεξάκη απέναντι ααπό το φούρνο του Μαγαράκη. Τα επόμενα χρόνια επεκταθηκε και σε παρακείμενα σπίτια, αποθήκες, τα οποία έγιναν αίθουσες διδασκαλίας. Τα αναγκαία. Δεν υπήρχαν τουαλέτες, ούτε άλλοι βασικοί χώροι. Μόνο οι αίθουσες διδασκαλίας και ένα γραφείο Καθηγητών. Για προαύλιο, ο δρόμος, και αυτός μάλιστα με αρκετή κίνηση. Φως δεν υπήρχε, μόνο από τα παράθυρα φυσικός φωτισμός. Η άποψη που επικρατούσε ήταν να μάθουν τα παιδιά γράμματα και τίποτε άλλο. Οι συνθήκες δεν ενδιέφεραν κανένα σ’αυτή τη φάση. Πρώτος διευθυντής ανέλαβε ένας συνταξιούχος διευθυντής δημοσίου γυμνασίου ο Ρασιδάκης, αν θυμάμαι καλά Σπύρος. Ηταν φιλόλογος. Τον πλαισίωσαν αξιόλογοι νέοι καθηγητές απ’ ολη την Ελλάδα, οι οποίοι περίμεναν διορισμό στο δημόσιο. Από τα ονόματα των πρώτων καθηγητών, θυμάμαι τον Δημήτρη τον Πλάκα (σύζηγο της Μαρίνας Λαμπράκη-Πλάκα) φιλόλογο, την Νότα την Μαθιανάκη, γυμναστικής και γαλλικών, Τον Ηλία Λογοθέτη θεολόγο, την Εριέττα φιλόλογο, και άλλοι που δέν θυμάμαι. Το πως λειτουργούσε το γυμνάσιο, θα το περιγράψω αλλού.